Ιατρική Αμέλεια – Ζητήματα αδικοπρακτικής ευθύνης ιατρού

16 Apr 2021 | Mariliza Kalaitzaki

Ιατρική Αμέλεια - Ζητήματα αδικοπρακτικής ευθύνης ιατρού

Δίκαιο και Ιατρική αποτελούν δύο διακριτούς οντολογικούς επιστημονικούς χώρους, η σύζευξη των οποίων έχει συχνά δυσάρεστη αφετηρία αλλά και δυσάρεστη κατάληξη. Η ευθύνη του ιατρού κατά την άσκηση της επαγγελματικής του δραστηριότητας, η οποία τυγχάνει τις πλείστες φορές να είναι συνώνυμη της ιατρικής αμέλειας ή του ιατρικού σφάλματος, αποτέλεσε και εξακολουθεί να αποτελεί αντικείμενο εκτεταμένης θεωρητικής, αλλά και νομολογιακής επεξεργασίας σε πληθώρα διεθνών εννόμων τάξεων, μεταξύ των οποίων και της Κυπριακής. 

 

Στο Νομολογιακό κόσμο της Κύπρου (βλ. Αγγελή v. Βορκά (2007) 1 ΑΑΔ 761, Πολιτική Έφεση Αρ. 12133, ημερομηνίας 26 Ιουνίου 2007), η ιατρική ευθύνη δύναται να διακριθεί σε μορφές (i) ποινικής ευθύνης (criminal liability), (ii) ενδοσυμβατικής ευθύνης (contractual liability) και (iii) αστικής ευθύνης (tortuous liability), η οποία μπορεί να εκδηλωθεί είτε ως επίθεση (battery), είτε ως αμέλεια (negligence). 

 

Το κρίσιμο ερώτημα που απασχολεί κατά πολύ, τόσο την επιστημονική κοινότητα ήτοι  ιατρούς και νομικούς, αλλά και το ευρύτερο κοινωνικό σύνολο, στις περιπτώσεις καταχώρησης Αγωγής στη βάση της ιατρικής αμέλειας, αφορά πρωταρχικώς τη συγκεκριμενοποίηση του εννοιολογικού προσδιορισμού της αμέλειας και εν συνεχεία, τι θα πρέπει να αποδειχθεί από πλευράς Ενάγοντος- Ασθενούς προς θεμελίωση της εν λόγω αδικοπρακτικής ευθύνης του Εναγομένου - Ιατρού. 

 

Η απάντηση στο πρώτο σκέλος του προαναφερθέντος ερωτήματος συναντάται στο άρθρο 51(1) του Περί Αστικών Αδικημάτων Νόμου, Κεφ. 148,σύμφωνα με το οποίο, ως αμέλεια λογίζεται η «(α) τέλεση πράξης, την οποία υπό τις περιστάσεις δεν θα τελούσε λογικό συνετό πρόσωπο ή στην παράλειψη τέλεσης πράξης την οποία υπό τις περιστάσεις τέτοιο πρόσωπο θα τελούσε ή (β) στην παράλειψη καταβολής τέτοιας δεξιότητας ή επιμέλειας για την άσκηση επαγγέλματος, επιτηδεύματος ή ασχολίας όπως ένα λογικό συνετό πρόσωπο, που έχει τα προσόντα για την άσκηση του επαγγέλματος αυτού, επιτηδεύματος ή ασχολίας θα κατέβαλλε υπό τις περιστάσεις, και στην πρόκληση ζημιάς εξαιτίας αυτής». Έτσι λοιπόν, αν στο πλαίσιο μιας ιατρικής πράξης, παραβιασθούν οι κανόνες και αρχές της ιατρικής επιστήμης και εμπειρίας ή οι αρχές εκείνες που προκύπτουν εκ του γενικού καθήκοντος πρόνοιας και επιμέλειας του μέσου συνετού ιατρού της ειδικότητας του Εναγομένου - Ιατρού, τότε η εν λόγω συμπεριφορά καθίσταται παράνομη και ταυτοχρόνως υπαίτια.

 

Μεταβαίνοντας ακολούθως στο δεύτερο σκέλος του υπό θεώρηση ερωτήματος, ήτοι τί θα πρέπει να αποδείξει ο Ενάγων - Ασθενής που αξιώνει από τον Εναγόμενο - Ιατρό την καταβολή αποζημιώσεων λόγω ιατρικής αμέλειας, σημειώνουμε πως εν αρχή θα πρέπει να καταδειχθεί η ύπαρξη της έννομης σχέσης μεταξύ ιατρού και ασθενούς, από την οποία να διαπλάθεται η νομική υποχρέωση περίθαλψης του ασθενούς με την προσήκουσα επιμέλεια εκ μέρους του ιατρού. 

 

Περαιτέρω, ο ασθενής βαρύνεται με την απόδειξη της αμελούς πράξης ή παράλειψης από την πλευρά του ιατρού. Ειδικότερα, με την προσκόμιση μαρτυριών μέσω εμπειρογνωμόνων, ο ασθενής οφείλει να αποδείξει ότι ο εν λόγω ιατρός ενήργησε κατά παράβαση του καθήκοντος επιμέλειας και/ή οι ενέργειες του τελευταίου προς τον ασθενή ήταν κατώτερες από εκείνες που θεωρούνται ως ικανοποιητικές από τη δικαστική κρίση. 

 

Επιπλέον στην προσπάθεια θεμελίωσης της αδικοπρακτικής ευθύνης του Εναγομένου - Ιατρού, γεννάται το ζήτημα απόδειξης της αιτιώδους συνάφειας, του νοητού δηλαδή συνδέσμου που υφίσταται ανάμεσα στην ενέργεια ή παράλειψη του ιατρού και στο ζημιογόνο γεγονός, ήτοι τη βλάβη ή την επιδείνωση της κατάστασης της υγείας του ασθενούς. Θα πρέπει με άλλα λόγια, ο ασθενής να αποδείξει στη βάση του ισοζυγίου των πιθανοτήτων ότι, η υγεία του έχει χειροτερεύσει ή υποστεί οποιαδήποτε άλλη συγκεκριμένη ζημία ακριβώς λόγω των ενεργειών και/ή παραλείψεων του θεράποντος ιατρού, ήτοι ότι η εν λόγω συγκεκριμένη ζημία είναι άρρηκτα συνδεδεμένη με τις ενέργειες και/ή παραλείψεις του Εναγομένου – Ιατρού χωρίς τη μεσολάβηση οποιουδήποτε συμβάντος δυνάμενου να διαρρήξει τον εν λόγω σύνδεσμο.  

 

Ένα επόμενο και εξίσου καίριο ζήτημα που αναφύεται κατά τη διαδικασία αναγνώρισης και θεμελίωσης της αδικοπρακτικής ευθύνης ενός ιατρού, αποτελεί το μέτρο επιμέλειας που οφείλει να επιδεικνύεται από τον εκάστοτε ιατρό και τούτο διότι έχει σημασία ποια θα είναι η αφετηρία του Δικαστή στο σημείο κατά το οποίο θα κληθεί να αξιολογήσει τον τρόπο με τον οποίο ενήργησε ο υπό κρίση ιατρός σε μια συγκεκριμένη περίπτωση, με ποια μέτρα και σταθμά θα συγκρίνει την παρασχεθείσα ιατρική υπηρεσία και θα την χαρακτηρίσει ως υπαίτια για τον περιττό κίνδυνο του ασθενούς.

 

Ως εκ της ερμηνείας των πορισμάτων της θεωρίας, της Νομολογίας των Κυπριακών Δικαστηρίων, αλλά και του γενικού πνεύματος του Κώδικα Ιατρικής Επαγγελματικής Δεοντολογίας του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου, προκύπτει ότι το μέτρο επιμέλειας του εκάστοτε ιατρού, εξετάζεται στη βάση του επιπέδου του λογικού επαγγελματία και συνίσταται στην στράτευση της γνώσης και την επίδειξη της επιμέλειας εκείνης που αναμένεται από πρόσωπο το οποίο κατέχει και/ή διακηρύττει ότι κατέχει τη συγκεκριμένη δεξιότητα. Το, δε, επίπεδο δεξιότητας που αναμένεται από έναν επαγγελματία ιατρό, είναι εκείνο της συνήθους δεξιότητας την οποία αναμένεται να έχει πρόσωπο το οποίο επαγγέλλεται και ασκεί την εκάστοτε οικεία ειδικότητα, χωρίς αυτό να ανάγεται στο ύψιστο επίπεδο δεξιότητας. Αυτό σημαίνει ότι ο ιατρός δεν αναμένεται να είναι πάντα επιτυχής στο ιατρικό έργο που αναλαμβάνει, αλλά και ότι, δεν οφείλει αλλά και δεν μπορεί να γνωρίζει τα πάντα, παρά μόνο όσα γνωρίζει και πράττει ο μέσος ιατρός της ειδικότητάς του. Ως εκ τούτου, το  ερώτημα κατά πόσο ένας γιατρός είναι ένοχος αμέλειας, θα πρέπει να απαντάται από το Δικαστήριο στο πλαίσιο αξιολόγησης του συνόλου της μαρτυρίας εμπειρογνωμόνων, λαμβάνοντας υπόψη τα επιστημονικά δεδομένα που παρουσιάζονται ενώπιον του, σχηματίζοντας ίδιαν άποψη επί του θέματος και αιτιολογώντας επαρκώς την κατάληξή του.

 

Όπως διαφαίνεται ήδη από τα ανωτέρω, το ζήτημα της ιατρικής αμέλειας σκιαγραφείται ως ένα ζήτημα ιδιαίτερα περίπλοκο, τόσο για την ιατρική όσο και τη νομική επιστημονική κοινότητα. Με γνώμονα τα ανωτέρω και με απώτερο σκοπό τη διασφάλιση του υπέρτατου αγαθού της υγείας μέσω της απόδοσης δικαιοσύνης, το Δικηγορικό μας Γραφείο αναλαμβάνει υποθέσεις προς υποστήριξη των δικαιωμάτων των ασθενών, αλλά και των δικαιωμάτων των ιατρών που ενάγονται στα πλαίσια Αγωγών για ιατρική αμέλεια.  

Author: Mariliza Kalaitzaki

About this Article
Author
Mariliza Kalaitzaki

Advocate / Senior

Share
Link Copied!
Related articles